Cukier

HbA1c – hemoglobina glikowana

HbA1c to odsetek hemoglobiny, do której trwale przyłączyła się glukoza. Ponieważ krwinki czerwone żyją ok. 120 dni, HbA1c odzwierciedla średni poziom cukru we krwi z ostatnich 2–3 miesięcy, a nie z jednego dnia. Badanie nie wymaga bycia na czczo i służy zarówno do wykrywania cukrzycy i stanu przedcukrzycowego, jak i do oceny skuteczności leczenia. Wynik podaje się w procentach (jednostki NGSP) lub w mmol/mol (jednostki IFCC).

Typowy zakres referencyjny

<5,7% (<39 mmol/mol) (% lub mmol/mol)

Co oznacza niski wynik

Niskie HbA1c u osoby bez cukrzycy zwykle nie ma znaczenia. Wynik może być jednak fałszywie zaniżony, gdy krwinki żyją krócej niż zwykle — po krwawieniu, w hemolizie, po przetoczeniu krwi, w ciąży czy w trakcie leczenia niedokrwistości. U osób leczonych insuliną lub niektórymi lekami doustnymi bardzo niskie HbA1c może świadczyć o zbyt intensywnym leczeniu i ryzyku hipoglikemii, co warto omówić z lekarzem.

Co oznacza wysoki wynik

Wynik 5,7–6,4% (39–47 mmol/mol) jest często opisywany jako stan przedcukrzycowy, czyli zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy. Wartość ≥6,5% (≥48 mmol/mol), oznaczona metodą standaryzowaną, jest w polskich zaleceniach jednym z kryteriów rozpoznania cukrzycy i zwykle wymaga potwierdzenia. Wynik bywa fałszywie zawyżony m.in. przy niedoborze żelaza i niektórych wariantach hemoglobiny. U osób z cukrzycą wyższe HbA1c oznacza gorszą kontrolę glikemii — docelową wartość ustala lekarz.

Pojedynczy wynik poza normą nie musi oznaczać choroby. Interpretuj parametry łącznie i skonsultuj wynik z lekarzem. Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny.

Powiązane parametry

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest norma HbA1c?

U osób bez cukrzycy wynik wynosi zwykle poniżej 5,7% (39 mmol/mol). Wartości 5,7–6,4% są często opisywane jako stan przedcukrzycowy, a ≥6,5% (48 mmol/mol) to jedno z kryteriów rozpoznania cukrzycy, które zwykle wymaga potwierdzenia.

Czy na badanie HbA1c trzeba być na czczo?

Nie. HbA1c odzwierciedla średnią glikemię z ostatnich 2–3 miesięcy, więc ostatni posiłek nie ma istotnego wpływu na wynik. Często oznacza się je jednak razem z glukozą na czczo.

Jak przeliczyć HbA1c z procentów na mmol/mol?

Od wyniku w procentach odejmij 2,15 i pomnóż przez 10,929. Na przykład 6,5% to ok. 48 mmol/mol, a 7,0% to ok. 53 mmol/mol.