Gospodarka żelaza

Ferrytyna – białko magazynujące żelazo

Ferrytyna to białko, w którym organizm magazynuje żelazo, głównie w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Jej stężenie we krwi odzwierciedla wielkość zapasów żelaza i jest najlepszym pojedynczym wskaźnikiem jego niedoboru. Ferrytyna jest jednak także białkiem ostrej fazy, więc rośnie w stanach zapalnych i infekcjach niezależnie od zapasów. Dlatego interpretuje się ją razem z CRP, morfologią i wysyceniem transferyny.

Typowy zakres referencyjny

kobiety ok. 13–150 µg/l; mężczyźni ok. 30–400 µg/l (µg/l lub ng/ml)

Co oznacza niski wynik

Niska ferrytyna oznacza wyczerpanie zapasów żelaza — to najwcześniejszy etap niedoboru, który może wystąpić jeszcze przy prawidłowej hemoglobinie. Najczęstsze przyczyny to obfite miesiączki, ciąża, dieta uboga w żelazo, zaburzenia wchłaniania (np. celiakia) oraz utrata krwi z przewodu pokarmowego. U mężczyzn i kobiet po menopauzie niska ferrytyna zawsze wymaga wyjaśnienia przyczyny przez lekarza.

Co oznacza wysoki wynik

Wysoka ferrytyna najczęściej nie oznacza nadmiaru żelaza, lecz stan zapalny, infekcję, chorobę wątroby, regularne picie alkoholu lub zespół metaboliczny. Rzadziej wynika z przeładowania żelazem, np. w hemochromatozie — wtedy zwykle podwyższone jest też wysycenie transferyny (powyżej ok. 45%). Według WHO u zdrowych dorosłych wartości powyżej ok. 150 µg/l u kobiet i 200 µg/l u mężczyzn mogą wskazywać na ryzyko przeładowania. Trwale podwyższony wynik wymaga oceny lekarza.

Pojedynczy wynik poza normą nie musi oznaczać choroby. Interpretuj parametry łącznie i skonsultuj wynik z lekarzem. Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny.

Powiązane parametry

Najczęściej zadawane pytania

Jaka ferrytyna oznacza niedobór żelaza?

Według WHO (2020) u zdrowych osób od 5. roku życia niedobór oznacza ferrytyna poniżej 15 µg/l, a u dorosłych z infekcją lub stanem zapalnym — poniżej 70 µg/l. W praktyce wielu lekarzy przyjmuje wyższy próg, ok. 30 µg/l, zwłaszcza u osób z objawami.

Czy można mieć niską ferrytynę przy prawidłowej morfologii?

Tak. Niedobór żelaza zaczyna się od wyczerpania zapasów, a hemoglobina spada dopiero później. Dlatego prawidłowa morfologia nie wyklucza niedoboru żelaza.

Co oznacza wysoka ferrytyna?

Najczęściej stan zapalny, infekcję, chorobę wątroby, alkohol lub zespół metaboliczny, a rzadziej nadmiar żelaza. Lekarz ocenia ją razem z CRP, enzymami wątrobowymi i wysyceniem transferyny.

Co znaczy ferrytyna 10?

Ferrytyna 10 µg/l jest poniżej progu niedoboru żelaza przyjętego przez WHO (15 µg/l), co wskazuje na wyczerpane zapasy. Warto omówić wynik z lekarzem, który ustali przyczynę niedoboru i sposób jego uzupełnienia.